Toon zoekbalkToon menu

Kennisplein voor verpleging, verzorging, zorg thuis en eerste lijn
Medicatieveiligheid

Beoordeling medicatie in eigen beheer cliënt

Ouderen kunnen moeite hebben met het zelf beheren en innemen van hun medicatie. Daarom is het belangrijk om regelmatig te beoordelen of er problemen zijn met het eigen beheer van medicatie.

Cliënt beheert medicatie zelf

Gebruikt de cliënt zelfstandig zijn medicatie, of met hulp van de mantelzorger? Dan is je rol als professional om te signaleren of de cliënt (of mantelzorger) dit eigen beheer veilig doet. Je signaleert voor een belangrijk deel tijdens de dagelijkse zorg. Let bijvoorbeeld op of er geen medicijnen rondslingeren. Om op tijd vast te stellen dat een cliënt zijn of haar medicatie niet meer zelf kan beheren, moet je dat regelmatig nagaan. In ieder geval bij de start van de zorgverlening, wanneer de situatie van de cliënt wijzigt, bij een periodieke evaluatie en wanneer er twijfels bestaan. Bespreek dit met de cliënt of mantelzorger of geef problemen door aan de eerstverantwoordelijke. Leg je bevindingen vast in het zorgdossier.

Wie is verantwoordelijk?

Als de afspraak is dat de cliënt de medicatie in eigen beheer heeft, dan is de cliënt in beginsel zelf verantwoordelijk. Wel heb je de verantwoordelijkheid als professional om de cliënt te informeren (bijvoorbeeld over het belang van medicatie innemen volgens schema) en om te signaleren als de cliënt zijn verantwoordelijkheid niet goed kan dragen en om daar dan actie op te ondernemen. Zo nodig kun je de cliënt adviseren om contact op te nemen met de huisarts en/of apotheker als hij de medicatie niet goed inneemt. Als de cliënt niet goed meer zijn medicatie kan beheren, kun je bespreken of het verstandig is om het medicatiebeheer over te dragen aan de professional. De BEM of de Informatiekaarten voor cliënt en professional op deze pagina zijn hulpmiddelen voor het gesprek met de cliënt hierover.

Beoordeling eigen beheer medicatie

Signaleer je problemen met het medicatiebeheer door cliënt of mantelzorger? Ga dan daarover het gesprek aan met de cliënt of mantelzorger, of meld het aan de eerstverantwoordelijke. Als blijkt dat de cliënt niet zelf de medicijnen kan of wil beheren, regel dan zo nodig een indicatie voor overname van medicatiebeheer en informeer de arts en apotheker over de overname van het medicatiebeheer. Volg hierbij de afspraken zoals die zijn gemaakt binnen je organisatie. Leg de afspraken vast in het zorgdossier. Bij je beoordeling en het gesprek met de cliënt kun je gebruik maken van:

Informatie voor professional over rol cliënt

Het medicatieproces lijkt misschien op het eerste gezicht vooral een proces van zorgverleners. Maar het gaat natuurlijk om de cliënt. De cliënt is degene die het hele proces van voorschrijven tot en met evaluatie doorloopt. Denk er dus aan om de cliënt te informeren en te bespreken wat hij zelf kan en wil. Als de cliënt dit niet zelf kan, stem je dit af met de mantelzorger. Leg afspraken vast in het zorgdossier.
Als professional kun jij de cliënt (of mantelzorger) ondersteunen in het zoveel mogelijk zelf verantwoordelijk blijven voor zijn medicatie. Daarbij signaleer je of de cliënt dat op een verantwoorde wijze kan (blijven) doen.

Informatiekaarten voor professional

De Informatiekaarten voor de professional kunnen helpen bij het gesprek met de cliënt over zijn eigen rol en het beheren van de eigen medicatie. De kaarten zijn ontwikkeld door het Platform Medicatieveiligheid en sluiten aan bij de Veilige principes.

Beoordeling eigen beheer van medicatie (BEM)

Om de zorgverleners te helpen bij deze beoordeling ontwikkelde het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik, het hulpmiddel ‘Beoordeling eigen beheer van medicatie’ (kortweg BEM genoemd). Met de BEM realiseert de zorgverlener een individueel zorgplan voor het medicijngebruik van de cliënt op dat moment. Uitgangspunt hierbij is de zelfstandigheid van de cliënt.

Reageer op deze pagina

Wil je reageren op Zorg voor Beter? Lees dan eerst de spelregels door.



Reacties

Antoinette Bolscher 23/1/2023

Dag Monique,
Ook als de cliënt deels het eigen beheer heeft en jij alleen een bepaalde handeling doet, heb je een toedienlijst nodig. De cliënt heeft in de situatie zoals jij beschrijft een verantwoordelijkheid, maar jij als professional hebt ook jouw eigen verantwoordelijkheid. Aan de hand van de toedienlijst kun je zien wat je moet aanreiken. En je moet kunnen aftekenen zodat duidelijk is dat de medicatie van dit moment is gegeven.
Antoinette Bolscher
Expert medicatieveiligheid ZorgvoorBeter / ActiZ


Monique 21/1/2023

Ben je verplicht wanneer je zelf de medicatie beheert, maar wel hulp nodig hebt om ze in te nemen omdat je dit fysiek niet kan, een aftekenlijst te gebruiken. Cliënt woont zelfstandig met 24 uur zorg op afroep.


Antoinette Bolscher 16/1/2023

Dag Sandra, excuus voor de vertraging in beantwoording. De BEM is een hulpmiddel en is op zich geen verplichting. Wel kan in jouw organisatie de afspraak zijn gemaakt dat voor iedere client gebruik wordt gemaakt van de BEM, dat moet je dus in de organisatie nagaan. De BEM is een hulpmiddel / instrument om te beoordelen of een client de medicatie zelf kan beheren of een bepaalde mate van hulp nodig heeft.
Antoinette Bolscher
Expert medicatieveiligheid ZorgvoorBeter / ActiZ


Sandra 10/11/2022

Hi,

we hebben de discussie of de BEM is voor bewoners die medicatie in eigen beheer hebben of dat elke bewoner een BEM moet hebben. We raken in de war door de codes omdat je daar ook codes hebt die aangeven dat de zorg alles doet/ regelt/ in beheer heeft.
Kunnen jullie ons hier antwoord opgeven?

Groetjes, Sandra


Maud (leerling vpk) 22/9/2022

De BEM is onderverdeeld in categorieën: BEM 1 - 5 .
Kan ik ergens terugvinden wanneer BEM1 of bijv. BEM5 gebruikt wordt?


Rosa 25/2/2022

Voor de GRZ wil ik een adviesrapport schrijven over de BEM score. Echter kan ik geen wetenschappelijk onderzoek vinden dat de BEM score werkt en wat het doet. Waar kan ik deze onderbouwing vinden?


Antoinette Bolscher 7/1/2022

Beste Jessica,
Allereerst excuus voor de vertraging in de beantwoording, je vraag was me ontgaan.
Er is geen vaste regel hoe vaak je een BEM moet invullen; de BEM is een hulpmiddel om te beoordelen of en in welke mate een cliënt het eigen medicatiebeheer kan doen. Zo'n beoordeling doe je als daar aanleiding voor is, als je signalen of twijfels hebt of de huidige afspraak nog wel juist is of periodiek om te beoordelen of de afspraak nog klopt. En het kan een vast onderdeel zijn van de periodieke evaluatie van het zorgplan.
Antoinette Bolscher
Expert medicatieveiligheid Zorgvoorbeter / ActiZ


Hilde Sonnema 7/1/2022

Hallo,

Bij mijn oude organisatie gebruikte ze de MCA ETDR app.
Je kreeg dan bij het invoeren voor dubbel controle eens in de zoveel tijd een aantal vragen of de client nog wel in staat was dubbel controle uit te voeren; zoals:
- kan de cliënt kloklezen etc.
Als daar dan nee uit kwam kon je bijv een mantelzorger invoeren.
en als die er niet was dan deed je via de app de dubbelcheck.

bij mijn 'nieuwe' organisatie hebben ze een andere app. en ik wilde graag die vragen hebben die op de mca etdr app staan. ik kan deze alleen nergens vinden

Ik kan deze vragen op internet nergens vinden.
Weet iemand daar meer van?

mvg Hilde


Jessica 7/12/2021

Hoe vaak dien je de BEM in te vullen? En dan heb ik het vooral over cliënten die wegens dementie in de categorie 5 behoren.


Antoinette Bolscher 31/3/2020

Beste Tabitha,
De BEM is een hulpmiddel om te bepalen of een cliënt zelf de medicatie kan beheren, en zo ja, in welke mate. Binnen de organisatie moet je afspraken maken wie waarvoor verantwoordelijk is bij het bepalen van medicatiebeheer (afnemen van de BEM en afspraken maken over het medicatiebeheer).
In de praktijk wordt de BEM meestal afgenomen door een zorgmedewerker; en worden al dan niet in overleg met een arts en natuurlijk in overleg met de client, de afspraken voor het medicatiebeheer gemaakt.
Antoinette Bolscher
Expert medicatieveiligheid ZorgvoorBeter / ActiZ


Tabitha 31/3/2020

Wie is er eindverantwoordelijk voor het bepalen van de BEM code op een revalidatie afdeling in een Verpleeghuis? Zijn dat de artsen, of mogen verpleegkundige dit ook bepalen?


Antoinette Bolscher 14/10/2019

De ZorgvoorBeter site is specifiek voor de sector verpleging, verzorging, thuiszorg (ouderenzorg) en niet voor de ziekenhuissector.
In ziekenhuizen wordt vaak het medicatiebeheer 'automatisch' overgenomen, hoewel er ook ontwikkelingen zijn om ook daar mee te werken met eigen beheer van medicatie. Ook dan zal beoordeeld moeten worden of en in welke mate de cliënt het eigen beheer kan doen.
Meer informatie is wellicht op te vragen bij de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ).
Antoinette Bolscher
Expert medicatieveiligheid ZorgvoorBeter / ActiZ


Maryse 10/10/2019

Ja ik ben ook benieuwd hoe het geregeld is in ziekenhuizen!


masha 21/9/2019

Hebben jullie een idee hoe dit geregeld is in ziekenhuizen?