Home Nieuws Nieuws 2019 september Gespreksinstrumenten voor zelfmanagement ondersteuning

Persoonsgerichte zorg

Gespreksinstrumenten voor zelfmanagement ondersteuning // 09/09/2019

Hoe bevalt het werken met gesprekshulpmiddelen voor zelfmanagementondersteuning (ZMO) in de praktijk? Onderzoeker Susanne van Hooft van Hogeschool Rotterdam testte het Zelfmanagement Web en de ZelfredzaamheidsRadar op een reumapoli en een revalidatieafdeling.

zelfmanagementondersteuningVerpleegkundigen vinden het vaak moeilijk om het gesprek te voeren over zelfmanagement. Gesprekken met patiënten kunnen gaan over het aandoen van steunkousen, maar ook over de vraag hoe de aandoening iemands kwaliteit van leven beïnvloedt. Hogeschool Rotterdam testte twee gespreksinstrumenten voor zelfmanagementondersteuning in de praktijk:

1. Het Zelfmanagement Web

Een cirkeldiagram met levensdomeinen zoals mobiliteit, vrijetijdsbesteding en zingeving. Een hulpmiddel voor verpleegkundigen om een breed gesprek aan te gaan met chronische patiënten. Bekijk de video:

https://www.youtube.com/watch?v=1u9EjEGYtp4

2. De ZelfredzaamheidsRadar

zelfredzaamheidsradar ouderenEen instrument waarbij patiënten cijfers kunnen geven aan zaken die hun zelfredzaamheid in beeld brengen, zoals continentie, aankleden, mobiliteit en leervermogen.

Naar de digitale ZelfredzaamheidsRadar 

Gezellige gesprekken

Bijna alle deelnemende ouderen van een revalidatieafdeling in een verpleeghuis vulden de ZelfredzaamheidsRadar in. ‘De meesten ervaarden de gesprekken vooral als iets gezelligs, vertelt Van Hooft. ‘Sommigen vonden het confronterend wanneer bleek dat ze bij de zelfredzaamheidsscores weinig bleken te kunnen. Maar als ze na revalidatie het diagram opnieuw invulden en verbetering zagen, was dat een stimulans.’

Tijd om te praten

Patiënten van de reumapoli van het Maasstad Ziekenhuis kregen het Zelfmanagement Web toegestuurd, waarna achtereenvolgens een afspraak met de arts en de reumaconsulent volgden. Verpleegkundig reumaconsulent Wilma van Gent had behoefte aan ondersteuning bij zelfmanagementgesprekken. ‘Wat doe je als patiënten zeggen heel moe te zijn? De arts heeft daarvoor geen tijd. Vanwege de extra tijd die we voor de gesprekken kregen, konden we rustig praten met patiënten met dit soort klachten over werk, stress of de familiesituatie.’

Kwaliteit van leven

De nieuwe patiënten wilden het graag hebben over kwaliteit van leven. Voor de patiënten die al langer reuma hebben, leek een gesprek over zelfmanagement mosterd na de maaltijd. Wilma van Gent: ‘Jarenlang hebben ze alles zelf moeten uitvinden, en dan komen wij ineens met onze vragen.’ 

Het maximale gedaan

Toch werd de verpleegkundige verrast door een mevrouw die had opgeschreven dat ze op alle domeinen problemen ervaarde. ‘Toen ze begon te vertellen, bleek ze binnen haar beperkingen het maximale gedaan te hebben. Ik heb vooral geluisterd en haar gecomplimenteerd met haar creativiteit. Zo gaf ik haar ook inzicht in wat ze al bereikt had.’

Moeilijke onderwerpen bespreken

Volgens Wilma van Gent biedt het gesprekshulpmiddel uitkomst bij moeilijk bespreekbare onderwerpen, zoals intimiteit en seksualiteit. Ze heeft ook geleerd om niet blind te varen op vooraf ingevulde scores. ‘Tegen een patiënt die had aangegeven op geen enkel domein problemen te ervaren zei ik: u moet wel heel gelukkig zijn, zelfs mensen zonder aandoening scoren zelden zo. Toen brak ze en hadden we een goed gesprek, dat haar enorm opluchtte. De meeste patiënten vinden het ontzettend fijn om hun verhaal te vertellen.’

Betere verslaglegging

Naast het testen van de instrumenten had het project nog een andere doelstelling: het stimuleren van verpleegkundigen om ZMO-afspraken beter vast te leggen. Van Hooft licht toe: ‘Niet alleen wil je bij opname weten wat patiënten belangrijk vinden en hoe ze gewend zijn om met hun aandoening om te gaan. Ook in het dagelijks leven moet duidelijk zijn wat je aan ZMO doet. Dat begint bij een betere verslaglegging. Het is voor patiënten heel vervelend als ze alles steeds opnieuw moeten vertellen.’

Inzetten bij patiënten die vastlopen

Van Gent vermoedt dat het te tijdrovend is om de instrumenten voor alle patiënten in te zetten. Voor een selecte groep heeft het meerwaarde. ‘Artsen die signaleren dat een patiënt vastloopt, zouden hen naar ons kunnen doorverwijzen.’ Van Hooft: ‘Het belangrijkste inzicht is dat de gespreksinstrumenten alleen werken in de juiste context. ‘Het gaat dan niet alleen over de beschikbare tijd, maar ook over de zorgcultuur: wordt de patiënt aangemoedigd om zelf regie te nemen? Kortom, er zijn veel aanknopingspunten om mee verder te gaan.’ 

Onderzoeksprogramma ZM-Doc

Onderzoeksprogramma ZM-DocHet onderzoeksprogramma ZM-Doc van de Hogeschool Rotterdam richt zich op het verder ontwikkelen en implementeren van instrumenten voor zelfmanagementondersteuning, om een open communicatie met de patiënt op een gestructureerde wijze ondersteunen. Lees meer over ZM-Doc

Bron: ZonMw 

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Meer over Persoonsgerichte zorg
Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer